Κωδικός Τεκμηρίου
0000048040

Τύπος ψηφιακού αρχείου
Βίντεο

Τίτλος
ΡΙΖΩΜΑ, ΤΟ
Επεισόδιο:008

Χρονολογία Παραγωγής
1992

Ημερομηνία Πρώτης Προβολής
15/9/1992

Σκοπός
ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ

Είδος
ΜΟΝΟΘΕΜΑΤΙΚΟ / ΟΧΙ-ΜΥΘΟΠΛΑΣΙΑ

Χαρακτηρισμός
ΣΕΙΡΑ

Κατηγορία
ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟ (ΙΣΤΟΡΙΚΟ, ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ)

Περίληψη
Σειρά ντοκιμαντέρ 13 επεισοδίων που αναφέρεται στις συνθήκες ζωής των Ελλήνων της Μικράς Ασίας, πριν και μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, βασιζόμενη σε συνεντεύξεις των τελευταίων επιζώντων προσφύγων στη χώρα μας. Προσωπικές μνήμες φωτίζουν άγνωστες πτυχές της ιστορίας του ξεριζωμού του ελληνικού στοιχείου της Μικράς Ασίας. Θέμα αυτού του επεισοδίου η περιγραφή της εγκατάστασης των προσφύγων στον ελλαδικό χώρο και των συνθηκών διαβίωσής τους.

Περιγραφή Περιεχομένου
Το όγδοο επεισόδιο της σειράς “ΡΙΖΩΜΑ” αναφέρεται στη ζωή των προσφύγων κατά τις πρώτες μέρες άφιξής τους στην Ελλάδα και στις δυσκολίες εγκατάστασής τους στις διάφορες περιοχές. Μαρτυρίες προσφύγων πρώτης γενιάς που βίωσαν τα γεγονότα της Μικρασιατικής Καταστροφής, έχοντας απωλέσει γη και περιουσία, περιγράφουν τις δύσκολες συνθήκες διαβίωσης στους νέους γι’ αυτούς τόπους, την Καβάλα, τη Σάμο, τον Βόλο, το Μεσολόγγι, το Αγρίνιο, τη Χαλκίδα, τη Θεσσαλονίκη, την Πάτρα, την Ορεστιάδα, την Κατερίνη. Εξιστορούν το πρόβλημα της διαθεσιμότητας της γης αλλά και της στέγης, αναγκασμένοι, καθώς ήταν αρχικά, να ζουν σε αντίσκηνα και ξύλινα παραπήγματα. Περιγράφουν τις στερήσεις και τις κακουχίες που αντιμετώπιζαν οι οικογένειες των προσφύγων, τις ασθένειες και την ανεπάρκεια νερού. Προσωπικές μνήμες καταγραφούν, επίσης, τη σχέση του προσφυγικού πληθυσμού με τους γηγενείς στις εγχώριες τοπικές κοινωνίες.

Ανάλυση Περιεχομένου

Θεματική Κατηγορία
ΠΟΛΕΜΟΙ, ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΙΣ & ΤΑΡΑΧΕΣ
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
ΙΣΤΟΡΙΑ

Θεματικοί Όροι
Μικρασιατική Καταστροφή, πρόσφυγες, ελληνισμός της Μικράς Ασίας, εγκατάσταση προσφύγων

Αναφορές

Γεωγραφικός Προσδιορισμός
ΕΥΡΩΠΗ, ΕΛΛΑΔΑ, ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ, ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ (ΝΟΜΟΣ), ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ (ΠΟΛΗ) ΕΥΡΩΠΗ, ΕΛΛΑΔΑ, ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ, ΧΑΛΚΙΔΙΚΗ, ΝΕΑ ΜΟΥΔΑΝΙΑ ΕΥΡΩΠΗ, ΕΛΛΑΔΑ, ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ, ΚΑΒΑΛΑ (ΝΟΜΟΣ), ΚΑΒΑΛΑ (ΠΟΛΗ) ΕΥΡΩΠΗ, ΕΛΛΑΔΑ, ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ, ΠΙΕΡΙΑ, ΚΑΤΕΡΙΝΗ, ΝΕΑ ΤΡΑΠΕΖΟΥΝΤΑ ΕΥΡΩΠΗ, ΕΛΛΑΔΑ, ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ, ΕΒΡΟΣ, ΟΡΕΣΤΙΑΔΑ ΕΥΡΩΠΗ, ΕΛΛΑΔΑ, ΣΤΕΡΕΑ ΕΛΛΑΔΑ, ΑΙΤΩΛΟΑΚΑΡΝΑΝΙΑ, ΑΓΡΙΝΙΟ ΕΥΡΩΠΗ, ΕΛΛΑΔΑ, ΣΤΕΡΕΑ ΕΛΛΑΔΑ, ΑΙΤΩΛΟΑΚΑΡΝΑΝΙΑ, ΜΕΣΟΛΟΓΓΙ ΕΥΡΩΠΗ, ΕΛΛΑΔΑ, ΑΙΓΑΙΟ, ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ, ΣΑΜΟΣ ΕΥΡΩΠΗ, ΕΛΛΑΔΑ, ΘΕΣΣΑΛΙΑ, ΜΑΓΝΗΣΙΑ, ΒΟΛΟΣ ΕΥΡΩΠΗ, ΕΛΛΑΔΑ, ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ, ΑΧΑΪΑ, ΠΑΤΡΑ

Γλώσσα Περιεχομένου
ΕΛΛΗΝΙΚΗ

Δημιουργός
Παραγωγή: ΕΡΤ ΑΕ

Συντελεστές
Έρευνα-Σενάριο-Σκηνοθεσία ΑΡΗΣ ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ Κείμενα Ε. ΚΑΠΑΡΕΛΙΩΤΗ Σπηκάζ Δ. ΚΑΜΠΕΡΙΔΗΣ Δ/ση Φωτογραφίας ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΝΤΩΝΑΚΗΣ Ηχολήπτες Ν. ΓΛΥΚΙΩΤΗΣ Σ. ΔΡΟΣΟΣ ΧΡ. ΣΙΔΗΡΟΠΟΥΛΟΥ Π. ΦΙΛΙΠΠΑΣ Μιξάζ Β. ΠΑΤΕΛΗΣ Ηλεκτρολόγοι Γ. ΧΟΥΓΙΑΣ Μ. ΑΣΤΡΟΠΕΛΑΚΗΣ Κ. ΑΝΔΡΕΟΥ Σ. ΜΠΙΟΣ Βοηθοί Οπερατέρ Ν. ΤΣΟΡΟΥΛΟΣ Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ Δ. ΑΝΤΩΝΑΚΗΣ Π. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ Βοηθοί Ηχολήπτες Β. ΒΑΣΙΛΑΚΗΣ Σ. ΑΞΙΩΤΗΣ Γ. ΖΑΦΕΙΡΗΣ Φωτογραφίες Α. ΜΠΕΡΤΟΣ Βοηθοί Σκηνοθέτη Α. ΚΟΓΓΡΟΥΛΗ Γ. ΒΟΥΛΓΑΡΗ Η επεξεργασία εικόνας έγινε στα εργαστήρια της ΕΤ-1 Εταλονάζ: Γ. ΛΑΟΥΔΗΣ Β. ΠΑΠΑΔΟΥΚΑΣ Τρικέζα Μ. ΚΑΣΣΟΣ Ε. ΜΑΡΚΟΠΟΥΛΟΥ Μοντάζ Γ. ΓΚΟΤΖΟΓΙΑΝΝΗΣ Δ/της Παραγωγής Α. ΡΑΥΤΟΠΟΥΛΟΣ Υπεύθυνος Παραγωγής Γ. ΓΑΪΤΑΝΟΣ Παραγωγή του Τμήματος Ειδικών Εκπομπών

Σχετικά Θέματα

Δικαιώματα
ΕΡΤ ΑΕ

Διάρκεια
00:25:58:15

Φυσικά – Τεχνικά Χαρακτηριστικά
Πρωτότυπο Μέσο: ΦΙΛΜ Εικόνα: ΕΓΧΡΩΜΗ, 4:3

Χρηματοδότηση Ψηφιοποίησης/Τεκμηρίωσης
ΕΡΤ ΑΕ

Τελευταία Ενημέρωση
29/12/2009

Κωδικός Τεκμηρίου
0000048044

Τύπος ψηφιακού αρχείου
Βίντεο

Τίτλος
ΡΙΖΩΜΑ, ΤΟ
Επεισόδιο:009

Χρονολογία Παραγωγής
–

Ημερομηνία Πρώτης Προβολής

Σκοπός
ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ

Είδος
ΜΟΝΟΘΕΜΑΤΙΚΟ / ΟΧΙ-ΜΥΘΟΠΛΑΣΙΑ

Χαρακτηρισμός
ΣΕΙΡΑ

Κατηγορία
ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟ (ΙΣΤΟΡΙΚΟ, ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ)

Περίληψη

Περιγραφή Περιεχομένου
Η σειρά «ΤΟ ΡΙΖΩΜΑ» παρουσιάζει τους πρόσφυγες από τη ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ, τη συνύπαρξη τους με τους Τούρκους, τις συνθήκες ζωής τους πριν και μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή. Το ένατο επεισόδιο της σειράς παρουσιάζει τα «κειμήλια» των προσφύγων από τις χαμένες πατρίδες. Αρχαία μνημεία, αγάλματα, βιβλία, φωτογραφίες και προσωπικά αντικείμενα αποτέλεσαν την κληρονομιά τους και φυλάχτηκαν σε μουσεία, για να θυμίζουν τον πολιτισμό και την ιστορία τους. Παράλληλα, ιδρύονται προσφυγικές συνοικίες, μεταφέρονται ήθη και έθιμα, διατηρούνται πατροπαράδοτες παραδόσεις. Ιδιαίτερος λόγος γίνεται για το λαό των Ποντίων, την εκπαίδευση τους και τον αγώνα τους εναντίον των Τούρκων. Ακολουθεί ιστορική αναδρομή στη πνευματική ζωή της ΣΜΥΡΝΗΣ και αναφορά στην προσπάθεια συνέχειας της με τη δημιουργία ομώνυμης περιοχής στην ΑΘΗΝΑ.

Ανάλυση Περιεχομένου

Θεματική Κατηγορία

Θεματικοί Όροι

Αναφορές

Γεωγραφικός Προσδιορισμός

Γλώσσα Περιεχομένου
ΕΛΛΗΝΙΚΗ

Δημιουργός
Παραγωγή: ΕΡΤ ΑΕ

Συντελεστές
Έρευνα-Σενάριο-Σκηνοθεσία ΑΡΗΣ ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ Κείμενα Ε. ΚΑΠΑΡΕΛΙΩΤΗ Σπηκάζ Δ. ΚΑΜΠΕΡΙΔΗΣ Δ/ση Φωτογραφίας ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΝΤΩΝΑΚΗΣ Ηχολήπτες Ν. ΓΛΥΚΙΩΤΗΣ Σ. ΔΡΟΣΟΣ ΧΡ. ΣΙΔΗΡΟΠΟΥΛΟΥ Π. ΦΙΛΙΠΠΑΣ Μιξάζ Β. ΠΑΤΕΛΗΣ Ηλεκτρολόγοι Γ. ΧΟΥΓΙΑΣ Μ. ΑΣΤΡΟΠΕΛΑΚΗΣ Κ. ΑΝΔΡΕΟΥ Σ. ΜΠΙΟΣ Βοηθοί Οπερατέρ Ν. ΤΣΟΡΟΥΛΟΣ Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ Δ. ΑΝΤΩΝΑΚΗΣ Π. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ Βοηθοί Ηχολήπτες Β. ΒΑΣΙΛΑΚΗΣ Σ. ΑΞΙΩΤΗΣ Γ. ΖΑΦΕΙΡΗΣ Φωτογραφίες Α. ΜΠΕΡΤΟΣ Βοηθοί Σκηνοθέτη Α. ΚΟΓΓΡΟΥΛΗ Γ. ΒΟΥΛΓΑΡΗ Η επεξεργασία εικόνας έγινε στα εργαστήρια της ΕΤ-1 Εταλονάζ: Γ. ΛΑΟΥΔΗΣ Β. ΠΑΠΑΔΟΥΚΑΣ Τρικέζα Μ. ΚΑΣΣΟΣ Ε. ΜΑΡΚΟΠΟΥΛΟΥ Μοντάζ Γ. ΓΚΟΤΖΟΓΙΑΝΝΗΣ Δ/της Παραγωγής Α. ΡΑΥΤΟΠΟΥΛΟΣ Υπεύθυνος Παραγωγής Γ. ΓΑΪΤΑΝΟΣ

Σχετικά Θέματα

Δικαιώματα
ΕΡΤ ΑΕ

Διάρκεια
00:22:56:17

Φυσικά – Τεχνικά Χαρακτηριστικά
Πρωτότυπο Μέσο: ΦΙΛΜ Εικόνα: ΕΓΧΡΩΜΗ, 4:3

Χρηματοδότηση Ψηφιοποίησης/Τεκμηρίωσης
ΕΡΤ ΑΕ

Τελευταία Ενημέρωση
29/12/2009

Κωδικός Τεκμηρίου
0000048046

Τύπος ψηφιακού αρχείου
Βίντεο

Τίτλος
ΡΙΖΩΜΑ, ΤΟ
Επεισόδιο:010

Χρονολογία Παραγωγής
–

Ημερομηνία Πρώτης Προβολής

Σκοπός
ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ

Είδος
ΜΟΝΟΘΕΜΑΤΙΚΟ / ΟΧΙ-ΜΥΘΟΠΛΑΣΙΑ

Χαρακτηρισμός
ΣΕΙΡΑ

Κατηγορία
ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟ (ΙΣΤΟΡΙΚΟ, ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ)

Περίληψη

Περιγραφή Περιεχομένου
Η σειρά «ΤΟ ΡΙΖΩΜΑ» παρουσιάζει τους πρόσφυγες από τη ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ, τη συνύπαρξη τους με τους Τούρκους, τις συνθήκες ζωής τους πριν και μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή. Το δέκατο επεισόδιο της σειράς παρουσιάζει το έντονο θρησκευτικό αίσθημα των προσφύγων. Με τον ερχομό τους στην ΕΛΛΑΔΑ μετέφεραν ιερές εικόνες, σύμβολα ενότητας και αγάπης για τις χαμένες πατρίδες τους. Παράλληλα, δημιούργησαν μουσεία με παλιά θρησκευτικά αντικείμενα, έχτισαν μοναστήρια και εκκλησίες. Η διατήρησης της ταυτότητας τους ήταν άρρηκτα συνδεδεμένη με τους θρησκευτικούς δεσμούς τους. Άλλωστε, η Ορθοδοξία ήταν ο σύνδεσμος που κρατούσε ενωμένο το λαό κατά την Τουρκοκρατία. Από όλα τα παραπάνω γίνεται αντιληπτό ότι η θρησκευτικότητα των προσφύγων αποτέλεσε αναπόσπαστο στοιχείο της νέας τους ζωής.

Ανάλυση Περιεχομένου

Θεματική Κατηγορία

Θεματικοί Όροι

Αναφορές

Γεωγραφικός Προσδιορισμός

Γλώσσα Περιεχομένου
ΕΛΛΗΝΙΚΗ

Δημιουργός
Παραγωγή: ΕΡΤ ΑΕ

Συντελεστές
Έρευνα-Σενάριο-Σκηνοθεσία ΑΡΗΣ ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ Κείμενα Ε. ΚΑΠΑΡΕΛΙΩΤΗ Σπηκάζ Δ. ΚΑΜΠΕΡΙΔΗΣ Δ/ση Φωτογραφίας ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΝΤΩΝΑΚΗΣ Ηχολήπτες Ν. ΓΛΥΚΙΩΤΗΣ Σ. ΔΡΟΣΟΣ ΧΡ. ΣΙΔΗΡΟΠΟΥΛΟΥ Π. ΦΙΛΙΠΠΑΣ Μιξάζ Β. ΠΑΤΕΛΗΣ Ηλεκτρολόγοι Γ. ΧΟΥΓΙΑΣ Μ. ΑΣΤΡΟΠΕΛΑΚΗΣ Κ. ΑΝΔΡΕΟΥ Σ. ΜΠΙΟΣ Βοηθοί Οπερατέρ Ν. ΤΣΟΡΟΥΛΟΣ Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ Δ. ΑΝΤΩΝΑΚΗΣ Π. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ Βοηθοί Ηχολήπτες Β. ΒΑΣΙΛΑΚΗΣ Σ. ΑΞΙΩΤΗΣ Γ. ΖΑΦΕΙΡΗΣ Φωτογραφίες Α. ΜΠΕΡΤΟΣ Βοηθοί Σκηνοθέτη Α. ΚΟΓΓΡΟΥΛΗ Γ. ΒΟΥΛΓΑΡΗ Η επεξεργασία εικόνας έγινε στα εργαστήρια της ΕΤ-1 Εταλονάζ: Γ. ΛΑΟΥΔΗΣ Β. ΠΑΠΑΔΟΥΚΑΣ Τρικέζα Μ. ΚΑΣΣΟΣ Ε. ΜΑΡΚΟΠΟΥΛΟΥ Μοντάζ Γ. ΓΚΟΤΖΟΓΙΑΝΝΗΣ Δ/της Παραγωγής Α. ΡΑΥΤΟΠΟΥΛΟΣ Υπεύθυνος Παραγωγής Γ. ΓΑΪΤΑΝΟΣ

Σχετικά Θέματα

Δικαιώματα
ΕΡΤ ΑΕ

Διάρκεια
00:23:21:18

Φυσικά – Τεχνικά Χαρακτηριστικά
Πρωτότυπο Μέσο: ΦΙΛΜ Εικόνα: ΕΓΧΡΩΜΗ, 4:3

Χρηματοδότηση Ψηφιοποίησης/Τεκμηρίωσης
ΕΡΤ ΑΕ

Τελευταία Ενημέρωση
29/12/2009

Κωδικός Τεκμηρίου
0000048047

Τύπος ψηφιακού αρχείου
Βίντεο

Τίτλος
ΡΙΖΩΜΑ, ΤΟ
Επεισόδιο:011

Χρονολογία Παραγωγής
–

Ημερομηνία Πρώτης Προβολής

Σκοπός
ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ

Είδος
ΜΟΝΟΘΕΜΑΤΙΚΟ / ΟΧΙ-ΜΥΘΟΠΛΑΣΙΑ

Χαρακτηρισμός
ΣΕΙΡΑ

Κατηγορία
ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟ (ΙΣΤΟΡΙΚΟ, ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ)

Περίληψη

Περιγραφή Περιεχομένου
Η σειρά «ΤΟ ΡΙΖΩΜΑ» παρουσιάζει τους πρόσφυγες από τη ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ, τη συνύπαρξη τους με τους Τούρκους, τις συνθήκες ζωής τους πριν και μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή. Το ενδέκατο επεισόδιο της σειράς παρουσιάζει τα ήθη και τα έθιμα των προσφύγων και την αναβίωση τους. Οι κοινότητες των προσφύγων οργάνωναν εκδηλώσεις με μουσική και χορό από τις χαμένες πατρίδες τους και με τη συμμετοχή νέων και ηλικιωμένων. Παράλληλα, ανέπτυξαν και το Ποντιακό θέατρο διατηρώντας ακέραιη τη γλώσσα του. Αυτές οι καλλιτεχνικές δραστηριότητες αντανακλούν τις μνήμες από τον πολιτισμό και την προηγούμενη ζωή τους. Ταυτόχρονα, εμπλουτίζεται η μουσικοχορευτική παράδοση των ελληνικών πόλεων και δίνεται η ευκαιρία στους νεότερους να ανακαλύψουν τις ρίζες τους.

Ανάλυση Περιεχομένου

Θεματική Κατηγορία

Θεματικοί Όροι

Αναφορές

Γεωγραφικός Προσδιορισμός

Γλώσσα Περιεχομένου
ΕΛΛΗΝΙΚΗ

Δημιουργός
Παραγωγή: ΕΡΤ ΑΕ

Συντελεστές
Έρευνα-Σενάριο-Σκηνοθεσία ΑΡΗΣ ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ Κείμενα Ε. ΚΑΠΑΡΕΛΙΩΤΗ Σπηκάζ Δ. ΚΑΜΠΕΡΙΔΗΣ Δ/ση Φωτογραφίας ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΝΤΩΝΑΚΗΣ Ηχολήπτες Ν. ΓΛΥΚΙΩΤΗΣ Σ. ΔΡΟΣΟΣ ΧΡ. ΣΙΔΗΡΟΠΟΥΛΟΥ Π. ΦΙΛΙΠΠΑΣ Μιξάζ Β. ΠΑΤΕΛΗΣ Ηλεκτρολόγοι Γ. ΧΟΥΓΙΑΣ Μ. ΑΣΤΡΟΠΕΛΑΚΗΣ Κ. ΑΝΔΡΕΟΥ Σ. ΜΠΙΟΣ Βοηθοί Οπερατέρ Ν. ΤΣΟΡΟΥΛΟΣ Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ Δ. ΑΝΤΩΝΑΚΗΣ Π. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ Βοηθοί Ηχολήπτες Β. ΒΑΣΙΛΑΚΗΣ Σ. ΑΞΙΩΤΗΣ Γ. ΖΑΦΕΙΡΗΣ Φωτογραφίες Α. ΜΠΕΡΤΟΣ Βοηθοί Σκηνοθέτη Α. ΚΟΓΓΡΟΥΛΗ Γ. ΒΟΥΛΓΑΡΗ Η επεξεργασία εικόνας έγινε στα εργαστήρια της ΕΤ-1 Εταλονάζ: Γ. ΛΑΟΥΔΗΣ Β. ΠΑΠΑΔΟΥΚΑΣ Τρικέζα Μ. ΚΑΣΣΟΣ Ε. ΜΑΡΚΟΠΟΥΛΟΥ Μοντάζ Γ. ΓΚΟΤΖΟΓΙΑΝΝΗΣ Δ/της Παραγωγής Α. ΡΑΥΤΟΠΟΥΛΟΣ Υπεύθυνος Παραγωγής Γ. ΓΑΪΤΑΝΟΣ

Σχετικά Θέματα

Δικαιώματα
ΕΡΤ ΑΕ

Διάρκεια
00:24:51:24

Φυσικά – Τεχνικά Χαρακτηριστικά
Πρωτότυπο Μέσο: ΦΙΛΜ Εικόνα: ΕΓΧΡΩΜΗ, 4:3

Χρηματοδότηση Ψηφιοποίησης/Τεκμηρίωσης
ΕΡΤ ΑΕ

Τελευταία Ενημέρωση
29/12/2009

Κωδικός Τεκμηρίου
0000048049

Τύπος ψηφιακού αρχείου
Βίντεο

Τίτλος
ΟΡΕΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ
Επεισόδιο:001 ΑΓΡΑΦΑ

Χρονολογία Παραγωγής
1989

Ημερομηνία Πρώτης Προβολής

Σκοπός
ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ

Είδος
ΜΟΝΟΘΕΜΑΤΙΚΟ / ΟΧΙ-ΜΥΘΟΠΛΑΣΙΑ

Χαρακτηρισμός
ΣΕΙΡΑ

Κατηγορία
ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟ (ΙΣΤΟΡΙΚΟ, ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ)

Περίληψη

Περιγραφή Περιεχομένου
Αντικείμενο της σειράς είναι έξι ορεινοί οικισμοί: Τα ΑΓΡΑΦΑ, το ΚΡΙΚΕΛΛΟ (τέως Δήμος ΕΥΡΥΤΑΝΩΝ), τα ΚΟΝΙΤΣΟΧΩΡΙΑ, η ΓΟΡΤΥΝΙΑ, το ΖΑΓΟΡΙ και το ΠΗΛΙΟ. Σ’ όλους τους ορεινούς οικισμούς η οικονομική και κοινωνική οργάνωση, η οικιστική αντίληψη, η καθημερινή ζωή διέπονται σε γενικές γραμμές από κοινά χαρακτηριστικά. Συνεπώς, βρισκόμαστε μπροστά σ’ ένα φαινόμενο ιδιότυπης χωροκατανομής, όμοιων κοινωνικών σχηματισμών που ανεξάρτητα ο ένας από τον άλλο εμφανίζονται όλοι την ίδια ιστορική περίοδο. Το φαινόμενο του μαζικού εποικισμού του ορεινού χώρου θα πρέπει να αναζητηθεί στην περίοδο της τουρκοκρατίας. Τα απρόσιτα βουνά θα προσφέρουν ασφαλές καταφύγιο στον ελληνικό πληθυσμό, ενώ αργότερα οι αμιγώς ελληνοκρατούμενες περιοχές – κοιτίδες της εθνικής μνήμης και συνείδησης – θα πρωτοστατήσουν στην Επανάσταση του 1821. Η οικονομική και πολιτισμική ακμή αυτών των περιοχών θα διαρκέσει ως τον ύστερο 19ο αιώνα. Η ανατροπή των παραδοσιακών παραγωγικών σχέσεων και η συνακόλουθη δημιουργία ισχυρών αστικών κέντρων θα οδηγήσουν αυτά τα μέρη στο περιθώριο των εξελίξεων και στην παρακμή. Έτσι, πολιτείες διασκορπισμένες στα τέσσερα σημεία του ορίζοντα αναπτύσσονται σχεδόν ταυτόχρονα, οργανώνονται σε μια παρόμοια οικιστική βάση, συγκροτούνται γύρω από ενιαίους τρόπους παραγωγής και την ίδια περίπου χρονική στιγμή γίνονται αποδέκτες βαθιών κοινωνικών μετασχηματισμών. Οι ιδιαιτερότητες, αλλά κυρίως, τα πολλά κοινά γνωρίσματα αυτών των οικισμών, οδηγούν σε διαφορετικές προσεγγίσεις που αφενός αναδεικνύουν τις ιδιομορφίες κάθε χώρου και αφετέρου διαπιστώνουν τους κοινούς τόπους. Έτσι, αλλού το βάρος επικεντρώνεται στην οικιστική και αρχιτεκτονική μορφή ενός οικισμού, αλλού στα οικονομικά χαρακτηριστικά ενώ άλλοτε εξετάζει τις ιστορικές συνθήκες και άλλοτε το φυσικό και δομημένο περιβάλλον. Ιστορικά, ο ορεινός χώρος θα διαδραματίσει πρωτεύοντα ρόλο στη διατήρηση της εθνικής συνείδησης κατά την περίοδο της τουρκοκρατίας. Παράλληλα, οι περίφημοι Κλέφτες «από τους οικισμούς αυτούς προήλθαν και αποτέλεσαν την έκφραση ενός έντονου φιλελευθερισμού που απλώθηκε σ’ όλο τον ελληνικό χώρο, από τη ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ως την ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟ» (ΒΑΚΑΛΟΠΟΥΛΟΣ, Ιστορία του Ελληνικού ‘Εθνους). Στο οικονομικό επίπεδο, κυρίαρχο χαρακτηριστικό είναι η συνύπαρξη γεωργικής, κτηνοτροφικής και βιοτεχνικής παραγωγής στα πλαίσια του οίκου (οικογένεια) που εξασφάλιζε ποικιλία προϊόντων διατροφής και ένδυσης. Η διαχείριση του φυσικού περιβάλλοντος, χωρίς ν’ αποτελεί αντικείμενο ιδιαίτερης μέριμνας, εξασφαλίζεται χάρη στη μη εντατική εκμετάλλευση των αγρών, τις εναλλασσόμενες καλλιέργειες. Η μορφολογία του εδάφους καθορίζει τον πολεοδομικό χαρακτήρα του χωριού. Η πέτρα και το ξύλο από τα παρακείμενα δάση προσφέρουν τα οικοδομικά υλικά. Οι πλατείες των χωριών είναι ταυτόχρονα χώροι κοινωνικών εκδηλώσεων, διοικητικά και θρησκευτικά κέντρα, τόποι εμπορικών ανταλλαγών. Γεφύρια, καλντερίμια, λιθόχτιστα μονοπάτια μαρτυρούν τους «ιστορικούς δρόμους» του χθες. Το τσελιγκάτο αποτελούσε τον πλέον διαδεδομένο τύπο κοινωνικής οργάνωσης. Ένα άθροισμα οικογενειών που το σύνολό τους αποτελούσε μια ενδογαμική κοινότητα, οικονομικά αυτάρκη, με καθορισμένους τους ρόλους των μελών της και με αυστηρή εσωτερική ιεράρχηση. Η μετανάστευση δημιούργησε βαθύ ρήγμα σ’ αυτό τον τύπο οργάνωσης και τον οδήγησε βαθμιαία στην εξαφάνιση. Ο πληθυσμός των ορεινών οικισμών, αμιγώς ελληνικός άφησε άριστα δείγματα της λαϊκής έκφρασης και τέχνης. Πρέπει να τονιστεί «πως εκεί στα βουνά με αυτονομία και ελεύθερη εξέλιξη, αναπτύχθηκε ένας παραδοσιακός πολιτισμός, άθικτος από την παρουσία των Τούρκων»: (ΛΟΥΚΑΤΟΣ, Ιστορία του Ελληνικού Έθνους). Προσωπικές μαρτυρίες, λογοτεχνικά κείμενα, εντυπώσεις περιηγητών, μνήμες και παραμυθίες, οράματα και ακούσματα συνθέτουν ή και συμπληρώνουν το υλικό της σειράς. ΑΓΡΑΦΑ Στο επεισόδιο αυτό παρουσιάζεται η περιοχή των ΑΓΡΑΦΩΝ. Στη Μεγάλη Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια «Πυρσός» (έκδοση 1927-1935), διαβάζουμε: «Άγραφα, μέγα ορεινόν τμήμα της Στερεάς Ελλάδος. Η χώρα είναι ορεινή και τραχεία, κόλασις ορέων την οποία μόνο όσοι επεζοπόρησαν εις τους δύσβατους δρόμους της δύνανται να φανταστούν. Καλύπτεται υπό πυκνοτάτων δασών και διασχίζεται από βαδυτάτους χαράδρας, μεταβαλλομένας εις ορμητικούς χειμάρρους κατά τον χειμώνα». Το χειμώνα του 1988 η κατάσταση δεν είχε αλλάξει σχεδόν καθόλου. Στις περίπου δύο βδομάδες που έμεινε το συνεργείο στην περιοχή, οι κατολισθήσεις έκλεισαν το μοναδικό δρόμο, ο αέρας έκοψε τις γραμμές του ηλεκτρικού και του τηλεφώνου – η επικοινωνία για ώρα ανάγκης γινόταν με ασύρματο και η συγκοινωνία, φυσικά με τα πόδια. Περιοχή απομονωμένη, στο κέντρο δύσβατων ορεινών όγκων, όπου οι δυνάμεις της φύσης, σε ελάχιστο χρόνο, καθιστούν παντελώς άχρηστα τα όποια αγαθά του σύγχρονου πολιτισμού. Οι κάτοικοι, ανεπηρέαστοι από τον τουρισμό και τον «Κερδώο Ερμή», τηρούν ακόμη ευλαβικά τους νόμους του «Ξενίου Διός», αρκούνται σε ελάχιστα και προσφέρουν πάμπολλα. Το ντοκιμαντέρ είναι ένα μικρό δείγμα τιμής στην ανθρωπιά τους.

Ανάλυση Περιεχομένου

Θεματική Κατηγορία

Θεματικοί Όροι

Αναφορές

Γεωγραφικός Προσδιορισμός

Γλώσσα Περιεχομένου
ΕΛΛΗΝΙΚΗ

Δημιουργός
Παραγωγή: ΕΡΤ ΑΕ Εκτέλεση: ΠΕΡΙΠΛΟΥΣ ΕΠΕ

Συντελεστές
Αφηγητής: ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ Διευθυντής παραγωγής: ΠΑΝΟΣ ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ Ήχος: ΝΤΙΝΟΣ ΚΙΤΤΟΥ Μιξάζ: ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΠΙΡΗΣ Μοντάζ: ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΠΑΠΑΗΛΙΟΥ Φωτογραφία: ΓΙΑΝΝΗΣ ΒΑΡΒΑΡΙΓΟΣ Σενάριο – σκηνοθεσία: ΘΑΝΟΣ ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΣ ΣΤΕΛΙΟΣ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΠΟΥΛΟΣ Εκτέλεση παραγωγής: ΠΕΡΙΠΛΟΥΣ ΕΠΕ

Σχετικά Θέματα

Δικαιώματα
ΕΡΤ ΑΕ

Διάρκεια
00:29:04:21

Φυσικά – Τεχνικά Χαρακτηριστικά
Πρωτότυπο Μέσο: ΦΙΛΜ Εικόνα: ΕΓΧΡΩΜΗ, 4:3 Ηχος: ΜΟΝΟΦΩΝΙΚΟΣ

Χρηματοδότηση Ψηφιοποίησης/Τεκμηρίωσης
ΕΡΤ ΑΕ

Τελευταία Ενημέρωση
31/10/2009

Κωδικός Τεκμηρίου
0000048050

Τύπος ψηφιακού αρχείου
Βίντεο

Τίτλος
ΟΡΕΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ
Επεισόδιο:002 ΓΟΡΤΥΝΙΑ

Χρονολογία Παραγωγής
1989

Ημερομηνία Πρώτης Προβολής

Σκοπός
ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ

Είδος
ΜΟΝΟΘΕΜΑΤΙΚΟ / ΟΧΙ-ΜΥΘΟΠΛΑΣΙΑ

Χαρακτηρισμός
ΣΕΙΡΑ

Κατηγορία
ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟ (ΙΣΤΟΡΙΚΟ, ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ)

Περίληψη

Περιγραφή Περιεχομένου
Αντικείμενο της σειράς είναι έξι ορεινοί οικισμοί: Τα ΑΓΡΑΦΑ, το ΚΡΙΚΕΛΛΟ (τέως Δήμος ΕΥΡΥΤΑΝΩΝ), τα ΚΟΝΙΤΣΟΧΩΡΙΑ, η ΓΟΡΤΥΝΙΑ, το ΖΑΓΟΡΙ και το ΠΗΛΙΟ. Σ’ όλους τους ορεινούς οικισμούς η οικονομική και κοινωνική οργάνωση, η οικιστική αντίληψη, η καθημερινή ζωή διέπονται σε γενικές γραμμές από κοινά χαρακτηριστικά. Συνεπώς, βρισκόμαστε μπροστά σ’ ένα φαινόμενο ιδιότυπης χωροκατανομής, όμοιων κοινωνικών σχηματισμών που ανεξάρτητα ο ένας από τον άλλο εμφανίζονται όλοι την ίδια ιστορική περίοδο. Το φαινόμενο του μαζικού εποικισμού του ορεινού χώρου θα πρέπει να αναζητηθεί στην περίοδο της τουρκοκρατίας. Τα απρόσιτα βουνά θα προσφέρουν ασφαλές καταφύγιο στον ελληνικό πληθυσμό, ενώ αργότερα οι αμιγώς ελληνοκρατούμενες περιοχές – κοιτίδες της εθνικής μνήμης και συνείδησης – θα πρωτοστατήσουν στην Επανάσταση του 1821. Η οικονομική και πολιτισμική ακμή αυτών των περιοχών θα διαρκέσει ως τον ύστερο 19ο αιώνα. Η ανατροπή των παραδοσιακών παραγωγικών σχέσεων και η συνακόλουθη δημιουργία ισχυρών αστικών κέντρων θα οδηγήσουν αυτά τα μέρη στο περιθώριο των εξελίξεων και στην παρακμή. Έτσι, πολιτείες διασκορπισμένες στα τέσσερα σημεία του ορίζοντα αναπτύσσονται σχεδόν ταυτόχρονα, οργανώνονται σε μια παρόμοια οικιστική βάση, συγκροτούνται γύρω από ενιαίους τρόπους παραγωγής και την ίδια περίπου χρονική στιγμή γίνονται αποδέκτες βαθιών κοινωνικών μετασχηματισμών. Οι ιδιαιτερότητες, αλλά κυρίως, τα πολλά κοινά γνωρίσματα αυτών των οικισμών, οδηγούν σε διαφορετικές προσεγγίσεις που αφενός αναδεικνύουν τις ιδιομορφίες κάθε χώρου και αφετέρου διαπιστώνουν τους κοινούς τόπους. Έτσι, αλλού το βάρος επικεντρώνεται στην οικιστική και αρχιτεκτονική μορφή ενός οικισμού, αλλού στα οικονομικά χαρακτηριστικά ενώ άλλοτε εξετάζει τις ιστορικές συνθήκες και άλλοτε το φυσικό και δομημένο περιβάλλον. Ιστορικά, ο ορεινός χώρος θα διαδραματίσει πρωτεύοντα ρόλο στη διατήρηση της εθνικής συνείδησης κατά την περίοδο της τουρκοκρατίας. Παράλληλα, οι περίφημοι Κλέφτες «από τους οικισμούς αυτούς προήλθαν και αποτέλεσαν την έκφραση ενός έντονου φιλελευθερισμού που απλώθηκε σ’ όλο τον ελληνικό χώρο, από τη ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ως την ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟ» (ΒΑΚΑΛΟΠΟΥΛΟΣ, Ιστορία του Ελληνικού ‘Εθνους). Στο οικονομικό επίπεδο, κυρίαρχο χαρακτηριστικό είναι η συνύπαρξη γεωργικής, κτηνοτροφικής και βιοτεχνικής παραγωγής στα πλαίσια του οίκου (οικογένεια) που εξασφάλιζε ποικιλία προϊόντων διατροφής και ένδυσης. Η διαχείριση του φυσικού περιβάλλοντος, χωρίς ν’ αποτελεί αντικείμενο ιδιαίτερης μέριμνας, εξασφαλίζεται χάρη στη μη εντατική εκμετάλλευση των αγρών, τις εναλλασσόμενες καλλιέργειες. Η μορφολογία του εδάφους καθορίζει τον πολεοδομικό χαρακτήρα του χωριού. Η πέτρα και το ξύλο από τα παρακείμενα δάση προσφέρουν τα οικοδομικά υλικά. Οι πλατείες των χωριών είναι ταυτόχρονα χώροι κοινωνικών εκδηλώσεων, διοικητικά και θρησκευτικά κέντρα, τόποι εμπορικών ανταλλαγών. Γεφύρια, καλντερίμια, λιθόχτιστα μονοπάτια μαρτυρούν τους «ιστορικούς δρόμους» του χθες. Το τσελιγκάτο αποτελούσε τον πλέον διαδεδομένο τύπο κοινωνικής οργάνωσης. Ένα άθροισμα οικογενειών που το σύνολό τους αποτελούσε μια ενδογαμική κοινότητα, οικονομικά αυτάρκη, με καθορισμένους τους ρόλους των μελών της και με αυστηρή εσωτερική ιεραρχία. Η μετανάστευση δημιούργησε βαθύ ρήγμα σ’ αυτό τον τύπο οργάνωσης και τον οδήγησε βαθμιαία στην εξαφάνιση. Ο πληθυσμός των ορεινών οικισμών, αμιγώς ελληνικός άφησε άριστα δείγματα της λαϊκής έκφρασης και τέχνης. Πρέπει να τονιστεί «πως εκεί στα βουνά με αυτονομία και ελεύθερη εξέλιξη, αναπτύχθηκε ένας παραδοσιακός πολιτισμός, άθικτος από την παρουσία των Τούρκων»: (ΛΟΥΚΑΤΟΣ, Ιστορία του Ελληνικού Έθνους). Προσωπικές μαρτυρίες, λογοτεχνικά κείμενα, εντυπώσεις περιηγητών, μνήμες και παραμυθίες, οράματα και ακούσματα συνθέτουν ή και συμπληρώνουν το υλικό της σειράς. ΓΟΡΤΥΝΙΑ Ο εποικισμός της ΓΟΡΤΥΝΙΑΣ, που παρουσιάζεται στο συγκεκριμένο επεισόδιο, όπως και όλου του ορεινού χώρου, θα λάβει μεγάλες διαστάσεις την περίοδο της Τουρκοκρατίας, όπου το ελληνικό στοιχείο θ’ αναζητήσει καταφύγιο στα βουνά. Η έλλειψη καλλιεργήσιμης έκτασης θα οδηγήσει τους κατοίκους στην κτηνοτροφία και τη βιοτεχνία. Οι μπαρουξήδες της ΔΗΜΗΤΣΑΝΑΣ, οι Λαγκαδινοί χτίστες, οι αργυροχρυσοχόοι της ΣΤΕΜΝΙΤΣΑΣ και γενικά ένα πλήθος βιοτεχνικών δραστηριοτήτων έρχονται να καλύψουν το κενό που αφήνουν οι ελάχιστες ευκαιρίες απασχόλησης στο γεωργικό τομέα. Η διαβίωση του ελληνικού στοιχείου στην περιοχή κάτω από συνθήκες σχεδόν απόλυτης ελευθερίας, θα ευνοήσει την οργάνωση αυτοδιοικούμενων κοινοτήτων και θα επιτρέψει την απρόσκοπτη λειτουργία μοναστηριών, σχολών και βιβλιοθηκών που συνέβαλαν σημαντικά στη διατήρηση της εθνικής μνήμης και συνείδησης. Αποτέλεσμα όλων αυτών υπήρξε ο σημαντικός ρόλος που διαδραμάτισε η ΓΟΡΤΥΝΙΑ στην Επανάσταση του 1821.

Ανάλυση Περιεχομένου

Θεματική Κατηγορία

Θεματικοί Όροι

Αναφορές

Γεωγραφικός Προσδιορισμός

Γλώσσα Περιεχομένου
ΕΛΛΗΝΙΚΗ

Δημιουργός
Παραγωγή: ΕΡΤ ΑΕ Εκτέλεση: ΠΕΡΙΠΛΟΥΣ ΕΠΕ

Συντελεστές
Αφηγητής: ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ Διευθυντής παραγωγής: ΠΑΝΟΣ ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ Ήχος: ΝΤΙΝΟΣ ΚΙΤΤΟΥ Μιξάζ: ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΠΙΡΗΣ Μοντάζ: ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΠΑΠΑΗΛΙΟΥ Φωτογραφία: ΓΙΑΝΝΗΣ ΒΑΡΒΑΡΙΓΟΣ Σενάριο – σκηνοθεσία: ΘΑΝΟΣ ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΣ ΣΤΕΛΙΟΣ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΠΟΥΛΟΣ Εκτέλεση παραγωγής: ΠΕΡΙΠΛΟΥΣ ΕΠΕ

Σχετικά Θέματα

Δικαιώματα
ΕΡΤ ΑΕ

Διάρκεια
00:28:38:06

Φυσικά – Τεχνικά Χαρακτηριστικά
Πρωτότυπο Μέσο: ΦΙΛΜ Εικόνα: ΕΓΧΡΩΜΗ, 4:3 Ηχος: ΜΟΝΟΦΩΝΙΚΟΣ

Χρηματοδότηση Ψηφιοποίησης/Τεκμηρίωσης
ΕΡΤ ΑΕ

Τελευταία Ενημέρωση
31/10/2009

Κωδικός Τεκμηρίου
0000048051

Τύπος ψηφιακού αρχείου
Βίντεο

Τίτλος
ΟΡΕΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ
Επεισόδιο:003 ΚΡΙΚΕΛΟ ΔΗΜΟΣ ΕΥΡΥΤΑΝΩΝ

Χρονολογία Παραγωγής
1989

Ημερομηνία Πρώτης Προβολής

Σκοπός
ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ

Είδος
ΜΟΝΟΘΕΜΑΤΙΚΟ / ΟΧΙ-ΜΥΘΟΠΛΑΣΙΑ

Χαρακτηρισμός
ΣΕΙΡΑ

Κατηγορία
ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟ (ΙΣΤΟΡΙΚΟ, ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ)

Περίληψη

Περιγραφή Περιεχομένου
Αντικείμενο της σειράς είναι έξι ορεινοί οικισμοί: Τα ΑΓΡΑΦΑ, το ΚΡΙΚΕΛΛΟ (τέως Δήμος ΕΥΡΥΤΑΝΩΝ), τα ΚΟΝΙΤΣΟΧΩΡΙΑ, η ΓΟΡΤΥΝΙΑ, το ΖΑΓΟΡΙ και το ΠΗΛΙΟ. Σ’ όλους τους ορεινούς οικισμούς η οικονομική και κοινωνική οργάνωση, η οικιστική αντίληψη, η καθημερινή ζωή διέπονται σε γενικές γραμμές από κοινά χαρακτηριστικά. Συνεπώς, βρισκόμαστε μπροστά σ’ ένα φαινόμενο ιδιότυπης χωροκατανομής, όμοιων κοινωνικών σχηματισμών που ανεξάρτητα ο ένας από τον άλλο εμφανίζονται όλοι την ίδια ιστορική περίοδο. Το φαινόμενο του μαζικού εποικισμού του ορεινού χώρου θα πρέπει να αναζητηθεί στην περίοδο της τουρκοκρατίας. Τα απρόσιτα βουνά θα προσφέρουν ασφαλές καταφύγιο στον ελληνικό πληθυσμό, ενώ αργότερα οι αμιγώς ελληνοκρατούμενες περιοχές – κοιτίδες της εθνικής μνήμης και συνείδησης – θα πρωτοστατήσουν στην Επανάσταση του 1821. Η οικονομική και πολιτισμική ακμή αυτών των περιοχών θα διαρκέσει ως τον ύστερο 19ο αιώνα. Η ανατροπή των παραδοσιακών παραγωγικών σχέσεων και η συνακόλουθη δημιουργία ισχυρών αστικών κέντρων θα οδηγήσουν αυτά τα μέρη στο περιθώριο των εξελίξεων και στην παρακμή. Έτσι, πολιτείες διασκορπισμένες στα τέσσερα σημεία του ορίζοντα αναπτύσσονται σχεδόν ταυτόχρονα, οργανώνονται σε μια παρόμοια οικιστική βάση, συγκροτούνται γύρω από ενιαίους τρόπους παραγωγής και την ίδια περίπου χρονική στιγμή γίνονται αποδέκτες βαθιών κοινωνικών μετασχηματισμών. Οι ιδιαιτερότητες, αλλά κυρίως, τα πολλά κοινά γνωρίσματα αυτών των οικισμών, οδηγούν σε διαφορετικές προσεγγίσεις που αφενός αναδεικνύουν τις ιδιομορφίες κάθε χώρου και αφετέρου διαπιστώνουν τους κοινούς τόπους. Έτσι, αλλού το βάρος επικεντρώνεται στην οικιστική και αρχιτεκτονική μορφή ενός οικισμού, αλλού στα οικονομικά χαρακτηριστικά ενώ άλλοτε εξετάζει τις ιστορικές συνθήκες και άλλοτε το φυσικό και δομημένο περιβάλλον. Ιστορικά, ο ορεινός χώρος θα διαδραματίσει πρωτεύοντα ρόλο στη διατήρηση της εθνικής συνείδησης κατά την περίοδο της τουρκοκρατίας. Παράλληλα, οι περίφημοι Κλέφτες «από τους οικισμούς αυτούς προήλθαν και αποτέλεσαν την έκφραση ενός έντονου φιλελευθερισμού που απλώθηκε σ’ όλο τον ελληνικό χώρο, από τη ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ως την ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟ» (ΒΑΚΑΛΟΠΟΥΛΟΣ, Ιστορία του Ελληνικού ‘Εθνους). Στο οικονομικό επίπεδο, κυρίαρχο χαρακτηριστικό είναι η συνύπαρξη γεωργικής, κτηνοτροφικής και βιοτεχνικής παραγωγής στα πλαίσια του οίκου (οικογένεια) που εξασφάλιζε ποικιλία προϊόντων διατροφής και ένδυσης. Η διαχείριση του φυσικού περιβάλλοντος, χωρίς ν’ αποτελεί αντικείμενο ιδιαίτερης μέριμνας, εξασφαλίζεται χάρη στη μη εντατική εκμετάλλευση των αγρών, τις εναλλασσόμενες καλλιέργειες. Η μορφολογία του εδάφους καθορίζει τον πολεοδομικό χαρακτήρα του χωριού. Η πέτρα και το ξύλο από τα παρακείμενα δάση προσφέρουν τα οικοδομικά υλικά. Οι πλατείες των χωριών είναι ταυτόχρονα χώροι κοινωνικών εκδηλώσεων, διοικητικά και θρησκευτικά κέντρα, τόποι εμπορικών ανταλλαγών. Γεφύρια, καλντερίμια, λιθόχτιστα μονοπάτια μαρτυρούν τους «ιστορικούς δρόμους» του χθες. Το τσελιγκάτο αποτελούσε τον πλέον διαδεδομένο τύπο κοινωνικής οργάνωσης. Ένα άθροισμα οικογενειών που το σύνολό τους αποτελούσε μια ενδογαμική κοινότητα, οικονομικά αυτάρκη, με καθορισμένους τους ρόλους των μελών της και με αυστηρή εσωτερική ιεραρχία. Η μετανάστευση δημιούργησε βαθύ ρήγμα σ’ αυτό τον τύπο οργάνωσης και τον οδήγησε βαθμιαία στην εξαφάνιση. Ο πληθυσμός των ορεινών οικισμών, αμιγώς ελληνικός άφησε άριστα δείγματα της λαϊκής έκφρασης και τέχνης. Πρέπει να τονιστεί «πως εκεί στα βουνά με αυτονομία και ελεύθερη εξέλιξη, αναπτύχθηκε ένας παραδοσιακός πολιτισμός, άθικτος από την παρουσία των Τούρκων»: (ΛΟΥΚΑΤΟΣ, Ιστορία του Ελληνικού Έθνους). Προσωπικές μαρτυρίες, λογοτεχνικά κείμενα, εντυπώσεις περιηγητών, μνήμες και παραμυθίες, οράματα και ακούσματα συνθέτουν ή και συμπληρώνουν το υλικό της σειράς. ΚΡΙΚΕΛΟ «ΚΡΙΚΕΛΛΟ» (τέως δήμος Ευρυτάνων»). Χαρακτηριστικό γνώρισμα των παραδοσιακών τρόπων διαχείρισης του ορεινού χώρου ήταν η αυτάρκεια σε είδη διατροφής και ένδυσης. Οι πολυκαλλιέργειες των αγρών και η κτηνοτροφία προσέφεραν μεγάλη ποικιλία προϊόντων και παράλληλα η οικοτεχνική παραγωγή κάλυπτε και τις υπόλοιπες ανάγκες της οικογένειας. Ο εκμηχανισμός των γεωργικών εκμεταλλεύσεων των εύφορων πεδιάδων, οι εντατικές και περισσότερο προσοδοφόρες μονοκαλλιέργειες και η βιομηχανοποιημένη παραγωγή των προϊόντων της κτηνοτροφίας δημιούργησαν καθεστώς άνισης ανταλλαγής, με αποτέλεσμα την αποδυνάμωση του παραγωγικού ιστού αυτής της περιοχής. Προσπάθειες για νέες μορφές ανάπτυξης ξεκίνησαν μάλλον καθυστερημένα και όταν πια η μετανάστευση είχε στερήσει τα χωριά από τις πιο παραγωγικές ηλικίες.

Ανάλυση Περιεχομένου

Θεματική Κατηγορία

Θεματικοί Όροι

Αναφορές

Γεωγραφικός Προσδιορισμός

Γλώσσα Περιεχομένου
ΕΛΛΗΝΙΚΗ

Δημιουργός
Παραγωγή: ΕΡΤ ΑΕ Εκτέλεση: ΠΕΡΙΠΛΟΥΣ ΕΠΕ

Συντελεστές
Αφηγητής: ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ Διευθυντής παραγωγής: ΠΑΝΟΣ ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ Ήχος: ΝΤΙΝΟΣ ΚΙΤΤΟΥ Μιξάζ: ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΠΙΡΗΣ Μοντάζ: ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΠΑΠΑΗΛΙΟΥ Φωτογραφία: ΓΙΑΝΝΗΣ ΒΑΡΒΑΡΙΓΟΣ Σενάριο – σκηνοθεσία: ΘΑΝΟΣ ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΣ ΣΤΕΛΙΟΣ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΠΟΥΛΟΣ Εκτέλεση παραγωγής: ΠΕΡΙΠΛΟΥΣ ΕΠΕ

Σχετικά Θέματα

Δικαιώματα
ΕΡΤ ΑΕ

Διάρκεια
00:31:17:17

Φυσικά – Τεχνικά Χαρακτηριστικά
Πρωτότυπο Μέσο: ΦΙΛΜ Εικόνα: ΕΓΧΡΩΜΗ, 4:3 Ηχος: ΜΟΝΟΦΩΝΙΚΟΣ

Χρηματοδότηση Ψηφιοποίησης/Τεκμηρίωσης
ΕΡΤ ΑΕ

Τελευταία Ενημέρωση
31/10/2009