Επεισόδιο 08: ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ Η ΣΧΕΣΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΜΕ ΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ;
227284
Η σειρά ντοκιμαντέρ με τίτλο «Γιατί 21; 12 ερωτήματα» αποσκοπεί να παρουσιάσει μέσα σε 12 επεισόδια τις βασικές πτυχές της ελληνικής Ιστορίας, ακολουθώντας το νήμα που συνδέει τα 200 χρόνια ζωής του ελληνικού έθνους-κράτους από την Επανάσταση έως και σήμερα. Στην έρευνά τους, οι δημοσιογράφοι Μαριλένα Κατσίμη και Πιέρρος Τζανετάκος αναζητούν απαντήσεις σε 12 διαχρονικά ιστορικά ερωτήματα σχετικά με το παρελθόν και το μέλλον της χώρας.
Κωδικός Τεκμηρίου
227284
Τύπος ψηφιακού αρχείου
Βίντεο
Τίτλος
ΓΙΑΤΙ 21; 12 ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ
ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ Η ΣΧΕΣΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΜΕ ΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ;
Χρονολογία Παραγωγής
2021
Ημερομηνία Πρώτης Προβολής
16/05/2021
Σκοπός
ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ
Είδος
ΜΟΝΟΘΕΜΑΤΙΚΟ / ΟΧΙ-ΜΥΘΟΠΛΑΣΙΑ
Χαρακτηρισμός
ΣΕΙΡΑ
Κατηγορία
ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟ (ΙΣΤΟΡΙΚΟ,ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ)
Περίληψη
Στο όγδοο επεισόδιο, οι δημοσιογράφοι Μαριλένα Κατσίμη και Πιέρρος Τζανετάκος αναζητούν απαντήσεις στο ερώτημα «Ποια είναι η σχέση των Ελλήνων με τη θάλασσα;».
Η αναδρομή ξεκινά από τα προεπαναστατικά χρόνια, όταν παρατηρείται ιδιαίτερη ανάπτυξη στη ναυτιλία των Ελλήνων των Σπετσών και της Ύδρας. Η ραγδαία ανάπτυξη της ελληνικής ναυτιλίας σημειώνεται τον 18ο αιώνα λόγω της Γαλλικής Επανάστασης, της αναζήτησης πρώτων υλών μέσω διαφορετικών εμπορικών δρόμων και της ανάπτυξης εμπορικών δικτύων. Παρουσιάζεται εκτενώς ο τρόπος συγκρότησης της ελληνικής πλοιοκτησίας, καθώς και η εγκατάσταση Ελλήνων εμπόρων σε πόλεις της Ρωσικής Αυτοκρατορίας, στη Μαύρη Θάλασσα και αλλού, γεγονός που συνέβαλε στη διάδοση των ιδεών του Διαφωτισμού. Οι Ναπολεόντειοι πόλεμοι και η επέκταση της Ρωσικής Αυτοκρατορίας αναδεικνύονται ως βασικοί παράγοντες ανάπτυξης της ελληνικής ναυτιλίας. Παράλληλα, επισημαίνεται ο ρόλος της πειρατείας στο Αιγαίο και η συμβολή της στην αύξηση των περιουσιών των Ελλήνων πλοιοκτητών.
Στη συνέχεια, παρουσιάζεται ο ρόλος των νησιών και του ναυτικού στην Επανάσταση του 1821. Γίνεται αναφορά στον στόλο των Σπετσών, της Ύδρας και των Ψαρών, ενώ τονίζεται η σημασία της εμπειρίας των Ελλήνων σε ναυμαχίες, λόγω της συμμετοχής τους στους Ναπολεόντειους πολέμους και σε φαινόμενα πειρατείας. Διακρίνονται τα τρία επίπεδα δράσης του ελληνικού στόλου κατά τη διάρκεια της Επανάστασης (τροφοδοσία, μάχες, οικονομική στήριξη του Αγώνα) και περιγράφεται η συγκρότηση του εθνικού στόλου.
Οι συντελεστές της εκπομπής ταξιδεύουν στην Ερμούπολη της Σύρου, μια πόλη που αποτέλεσε σημαντικό εμπορικό κέντρο τον 19ο αιώνα. Εξετάζεται η δημιουργία της Ερμούπολης και η σημασία του λιμανιού της ως δορυφόρου άλλων λιμανιών της Ανατολικής Μεσογείου, καθώς και ως διαμετακομιστικού και αποθηκευτικού κέντρου. Επισημαίνεται ο ρόλος των ναυπηγείων της Σύρου και των εταιρειών που σχετίζονταν με τη ναυτιλία και αναπτύχθηκαν στο νησί. Παράλληλα, αναλύεται η ανάπτυξη του Πειραιά μετά τη δεκαετία του 1880–1890, όταν σταδιακά αντικατέστησε τη Σύρο ως κέντρο της ναυτιλίας στην Ελλάδα.
Στη συνέχεια, η εκπομπή μεταφέρεται στη Χίο, όπου εξετάζεται η σημασία του νησιού για την οικονομία της χώρας. Υπογραμμίζεται ο ρόλος των Χιωτών σε εφοπλιστικές και εμπορικές δραστηριότητες και αναλύεται η ανάπτυξη των χιώτικων εμπορικών και εφοπλιστικών οίκων κατά τον 19ο και τον 20ό αιώνα. Παράλληλα, αναδεικνύεται η σημασία των γυναικών στις νησιωτικές και εφοπλιστικές οικογένειες, λόγω της απουσίας των ανδρών ναυτικών. Επιπλέον, μνημονεύονται οι συνδικαλιστικές κινήσεις και οι συγκρούσεις του Μεσοπολέμου.
Επιπλέον, εξετάζονται οι προκλήσεις που αντιμετώπισε η ελληνική ναυτιλία κατά τη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, του Μεσοπολέμου και του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Ειδικότερα, παρουσιάζεται η μείωση των τιμών των ατμόπλοιων λόγω της Παγκόσμιας Ύφεσης και των πολεμικών συγκρούσεων, καθώς και η εμφάνιση συνεργατικών εφοπλιστικών εταιρειών. Αναλύονται οι επιπτώσεις του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου στην ελληνική ναυτιλία, όπως οι μεγάλες απώλειες ναυτικών, η συρρίκνωση του στόλου και η αγορά των πλοίων «Λίμπερτι» από τις ΗΠΑ. Μετά τον πόλεμο, ξεκινά μια νέα εποχή με την επικράτηση των πετρελαιοκίνητων πλοίων και την άνοδο του διεθνούς εμπορίου. Αναλύεται η δράση των Ελλήνων εφοπλιστών στη μεταπολεμική περίοδο, με χαρακτηριστικά παραδείγματα τον Σταύρο Νιάρχο και τον Αριστοτέλη Ωνάση.
Ακόμη, θίγεται το ζήτημα της σημαίας που επιλέγουν οι Έλληνες εφοπλιστές, τόσο κατά τις δεκαετίες του 1950 και του 1960 όσο και αργότερα. Ειδικότερα, εξετάζεται η αλλαγή του θεσμικού πλαισίου της ναυτιλίας κατά τη διάρκεια της δικτατορίας των συνταγματαρχών. Παρουσιάζεται επίσης κινηματογραφικό επίκαιρο του 1968 με συνέντευξη Τύπου του Αριστοτέλη Ωνάση στο ξενοδοχείο Μεγάλη Βρεταννία, σχετικά με την υπογραφή συμφωνίας με το ελληνικό Δημόσιο για επενδύσεις ύψους 400 εκατομμυρίων δολαρίων.
Στο τελευταίο μέρος του επεισοδίου, επισημαίνεται η σημασία του Πειραιά ως κέντρου της ελληνικής ναυτιλίας και παρουσιάζεται η εξέλιξή της από τη δεκαετία του 1960 έως σήμερα.
Κατά τη διάρκεια του επεισοδίου προβάλλεται πλούσιο αρχειακό οπτικοακουστικό υλικό.
Οι ομιλητές του όγδοου επεισοδίου με αλφαβητική σειρά είναι οι καθηγητές και επιστήμονες: Απόστολος Δελής, Ερευνητής Γ΄ Ινστιτούτου Μεσογειακών Σπουδών/ΙΤΕ, Γιάννης Θεοτοκάς, Καθηγητής Πανεπιστημίου Πειραιώς, Βασίλης Καρδάσης, Καθηγητής Πανεπιστημίου Κρήτης, Χρήστος Τσάκας, Μεταδιδακτορικός Ερευνητής Ινστιτούτου της Δανίας στην Αθήνα, Τζελίνα Χαρλαύτη, Διευθύντρια Ινστιτούτου Μεσογειακών Σπουδών/ΙΤΕ, Μαρία-Χριστίνα Χατζηιωάννου, Διευθύντρια Ινστιτούτου Ιστορικών Ερευνών/ΕΙΕ, Κωνσταντίνος Χλωμούδης, Καθηγητής Πανεπιστημίου Πειραιώς.
Ανάλυση Περιεχομένου
Θεματική Κατηγορία
ΙΣΤΟΡΙΑ
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
ΠΟΛΕΜΟΙ,ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΙΣ,ΤΑΡΑΧΕΣ
ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ & ΑΝΑΠΤΥΞΗ
Θεματικοί Όροι
Επανάσταση 1821, Ελληνική Επανάσταση, ιστορία, νεοελληνική ιστορία, εθνικοαπελευθερωτικός αγώνας, θάλασσα, ναυτιλία, εμπόριο, εμπορικά δίκτυα
Αναφορές
ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΔΕΛΛΗΣ, Ερευνητής Γ΄ Ινστιτούτου Μεσογειακών Σπουδών/ΙΤΕ
ΓΙΑΝΝΗΣ ΘΕΟΤΟΚΑΣ, Καθηγητής Πανεπιστημίου Πειραιώς
ΒΑΣΙΛΗΣ ΚΑΡΔΑΣΗΣ, Καθηγητής Πανεπιστημίου Κρήτης
ΧΡΗΣΤΟΣ ΤΣΑΚΑΣ, Μεταδιδακτορικός Ερευνητής Ινστιτούτου της Δανίας στην Αθήνα
ΤΖΕΛΙΝΑ ΧΑΡΛΑΥΤΗ, Διευθύντρια Ινστιτούτου Μεσογειακών Σπουδών/ΙΤΕ
ΜΑΡΙΑ-ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΧΑΤΖΗΙΩΑΝΝΟΥ, Διευθύντρια Ινστιτούτου Ιστορικών Ερευνών/ΕΙΕ
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΧΛΑΜΟΥΔΗΣ, Καθηγητής Πανεπιστημίου Πειραιώς
Γεωγραφικός Προσδιορισμός
Γλώσσα Περιεχομένου
ΕΛΛΗΝΙΚΗ
Δημιουργός
Παραγωγή: ΕΡΤ ΑΕ
Συντελεστές
Σκηνοθεσία: ΕΛΕΝΑ ΛΑΛΟΠΟΥΛΟΥ, Παρουσίαση-Έρευνα-Αρχισυνταξία: ΜΑΡΙΛΕΝΑ ΚΑΤΣΙΜΗ, ΠΙΕΡΡΟΣ ΤΖΑΝΕΤΑΚΟΣ, Διεύθυνση Παραγωγής: ΝΙΝΑ ΝΤΟΒΑ. Αφηγητής: ΝΙΚΟΛΑΣ ΒΙΒΛΑΚΗΣ, Επιστημονικός Συνεργάτης:
ΧΡΗΣΤΟΣ ΧΡΥΣΑΝΘΟΠΟΥΛΟΣ
Σχετικά Θέματα
Δικαιώματα
ΕΡΤ ΑΕ
Διάρκεια
00.53.45
Φυσικά – Τεχνικά Χαρακτηριστικά
ΨΗΦΙΑΚΟ ΑΡΧΕΙΟ
Χρηματοδότηση Ψηφιοποίησης/Τεκμηρίωσης
ΕΡΤ ΑΕ
Τελευταία Ενημέρωση
19/6/2026
